ايسيل

كتاب‌ها برای رسیدن به دست مردم و جامعه باید از كانالی به نام «پخش كتاب» عبور كنند. وظیفه‌ی پخشی‌ها ، دریافت و رساندن كتاب‌ها به دست كتاب فروش است؛ البته نه رایگان، بلكه با دریافت درصدی تعیین شده از مبلغ پشت جلد كتاب.اگر مي‌خواهيد از اين درصدها ، نحوه قراردادها و وضعيت پخشي‌هاي كتاب در ماه‌هاي اخير اطلاعي داشته باشيد ، ادامه مطلب رابخوانيد.

 برخی،یكی از دلایل شمارگان پایین كتاب در ضعف موجود در پخش آن می دانند و معتقدند و ضعیت پخش كتاب در ایران خوب نیست. آنها اعتقاد دارند، ‌كتاب‌ها به خوبی پخش نمی‌شوند و دلیل این حرف هم این است كه هیچ نشانی از كتاب‌های پرفروش یا كم فروش در شهرستان‌ها و مناطق دور ایران دیده نمی‌شود. به نظر می‌آید این مشكل باعث شده است برخی از ناشران خودشان ، اقدام به پخش كتاب‌هایش كنند و یا با تاسیس یك موسسه ، نشر و پخش و فروش را همزمان انجام دهند. البته این گروه گاهی علاوه بركتاب‌های خود كتاب‌های دیگر ناشران را نیز پخش می‌كنند. در این میان عده‌ای از كتاب فروش‌ها نیز با هم متحدشده‌اند و اقدام به راه اندازی پخش كتاب، ویژه خودشان،كرده‌اند. این گروه نیز گاهی فروشگاهی مشترك ویژه محصولات خود را راه اندازی می‌كنند كه تنها كتاب‌های مشتركین خود را می‌فروشد. در كل باید گفت ، پخش كتاب كاری بسیار مهم و حساس است كه می‌تواند بازار كتاب را خوب یا خراب كند. مشكل پخش كتاب نه تنها مشكل ناشران، بلكه مشكل بزرگ ناشران تازه پاگرفته و نشریات نیز محسوب می‌شود. به این بهانه پرسشی داشته‌ایم از برخی پخش كنندگان كتاب ، در مورد وضعیت كار و درصدهای دریافت برای پخش و اینكه حوزه‌ی فعالیت آنها بیشتر چه نوع كتاب‌هایی است؟
پیش از آنكه نظر این پخش كنندگان كتاب را بخوانید،باید بگویم،اگر چه گاهی كتاب‌های ناشران تازه كار ارزش كتابی ندارند و پخش نكردن آنها بهتر از پخش كردن آنهاست، اما برخی از این پخش كنندگان نیز برای آنكه رقیب تازه‌ای وارد بازار نشود، از پذیرش و پخش كتاب‌های خوب یا متوسط،ناشران تازه كار، به دلایل مختلف خود داری می‌كنند.
 "محمد حسین زادگان" مسوول پخش كتاب «ققنوس» معتقد است:«پخش كتاب در مقایسه با سال گذشته در این زمان راكد است. مسایل زیادی می‌تواند روی فروش و پخش كتاب تاثیر گذار باشد؛من فكر می‌كنم دلیل راكد شدن پخش كتاب گرمای هوا و سهمیه بندی بنزین است.»
این پخش كننده جوان ، درمورد حوزه فعالیت‌اش می‌گوید:«حوزه فعالیت ما كتاب‌های عمومی است و بیشتر تاریخ، رمان،فلسفه و ادبیات و علوم انسانی‌.»
وی با اشاره به اینكه درصدهای دریافتی برای پخش كتاب از طرف همه پخشی‌ها تقریبن برابر است، می‌افزاید:«ما برای پخش كتاب‌ها 38 تا 40 درصد از قیمت كتاب را از ناشران می‌گیرم.»
البته ققنوس از جمله پخش كنندگانی است كه در زمینه‌ی چاپ و فروش كتاب هم فعالیت دارد.

"ابراهیم سهرابی" مسوول پخش كتاب «ویدا» با بیان اینكه در پخش همه نوع كتاب فعالیت دارند،موضوعات اصلی فعالیت خود را روانشناسی،عمومی،ورزشی و كتاب‌های كودك و نوجوان معرفی می‌كند .او معتقد است بیشترین مخاطبان را كتاب‌های روانشناسی دارد.
وی در مورد درصد دریافتی برای خرید كتاب از ناشران می‌گوید: « خرید كتاب‌ها فرق دارد. اما،درصد تقریبی آن 38 تا 40 درصد است. گاهی پیش آمده كه كتاب‌هایی مانند؛«كتاب‌های درسی» را به صورت نقدی با كسر  15 تا 25 درصد خریداری كرده‌ایم. البته نباید فراموش كرد كه كم‌تر كسی كتاب‌ها را نقدی می‌خرد.»

"احمد‌رضا صالحی" مسوول پخش كتاب «پویای معین» با بیان این مطلب كه:«ما در همه زمینه‌ها كتاب پخش می‌كنیم اما اصل فعالیت ما در زمینه كتاب‌های تاریخ،رمان،ادبیات،سیاست،معقتد است،وضعیت پخش كتاب افتضاح است.»
صالحی در مورد دلایل این حادثه می‌گوید:«ناموزون بودن پخش و نشر كتاب، محدودیت‌های ایجاد شده در زمینه چاپ كتاب و هماهنگ نبودن پخش كنندگان كتاب باهمدیگر،می‌تواند عمده‌ترین دلایل این اتفاق باشد.»
این مسوول مبلغ قرارد با ناشران را بین 30 تا 35 درصد عنوان كرد و مبلغ قرارداد با فروشندگان را 20 تا 25 درصد.
وی تصریح كرد:«برخی كه درصد بیشتر به فروشندگان یا ناشران می‌دهند، حوزه فعالیت آنها بیشتر كتاب‌هایی است كه مولف ندارد و ناشر حق تالیف نمی‌دهد.» 

"ابراهیم كریمی" مسوول پخش كتاب«گزیده» با رد این مطلب كه وضع بازار پخش كتاب افتضاح است، می‌افزاید:« دوستی می‌گفت :«كاسب مثل بچه می‌ماند ؛ مدام گریه می كند،اما روز به روز رشد می كند».درست است كه بازار كار پخش این روزها پر رونق نیست ، اما آنطور هم نیست كه پخش كننده ور شكست شود.»
فعالیت پخش كتاب گزیده بیشتر ادبیات وعلوم انسانی است، این را كریمی می گوید و ادامه می‌دهد: هركتاب ارزشمندی بازار خوب خود را دارد . به نظر من اینكه می‌گوید كتاب شعر و برخی كتاب‌ها بازار ندارد درست نیست. اگر چه رمان این روزها طرفدار بیشتری دارد ،‌اما كتاب‌های خوب شعر هم مخاطب دارند.»  
وی درمورد نحوه قرار داد با فروشنده و ناشران می‌گوید:« 20 تا 25 درصد به كتاب فروش می‌دهیم. تقریبنً‌ بین 35 تا 37 درصد از ناشر می‌گیرم.»
این مسوول در پایان اظهار داشت كه :« در این قرار دادها و درصد‌ها نام ناشر و نام كتاب و نویسنده است كه درصدها را پایین و بالا می‌برد.»

"عباس حق‌دوست"مسوول پخش‌ كتاب«سرزمین» با بیان این كه 90 درصد فعالیت ما در حوزه‌ی كتاب‌های تاریخ،ادبیات،فلسفه،علوم اجتماعی و سیاسی است ، ضمن تایید اُفت در آمدی پخش كتاب،می‌گوید:«تابستان، همیشه وضعیت پخش و نشر كتاب افت می‌كند. یكی از دلایلش نمایشگاه كتاب است و تا پنج ماه پس از آن هم این وضعیت ادامه خواهد داشت. علاقه‌مندان كتاب‌های خود را در نمایشگاه خریده‌اند . ناشران هم پس از نمایشگاه مدتی را به استراحت می‌پردازند.با افزایش قیمت كتاب،قدرت خرید كم می‌شود. همچنین افزایش قیمت‌ها در جامعه قدرت خرید كتاب را پایین آورده است.»

حق‌دوست،نحوه‌ی قرار داد خود با فروشندگان كتاب را 20 تا 25 درصد و نحوه‌ی قرار داد با ناشران را 30 تا 35 در صد عنوان كرد.

"محمد‌علی مرادی" مسوول نشر و پخش كتاب «پیام امروز» می‌گوید:« برای ما،وضعیت  پخش كتاب تغییر چندانی نسبت به گذشته نداشته است. ما بیشتر كتاب های نخبه‌گرا پخش می‌كنیم . این حوزه‌ها هم مخاطبان خاص زیادی ندارد و مخاطب آن هم مشخص و ثابت است . این تغییر وتحولات در پخش بیشتر دامن ناشران كتاب های عادی را می‌گیرد. فردی كه مخاطب جدی ادبیات است در هر زمان و مكانی مخاطب كتاب است.اما خوانند غیر جدی در زمان و مكان‌های خاص به مطالعه می‌پردزاد.»
حوزه پخش ما بیشتر كتاب‌های علوم انسانی،فلسفه، تاریخ ، ادبیات و سیاست است . این را مرادی می گوید و می‌افزاید:« قرارداد ما با ناشران بین 30 تا 35 درصد است و با فروشندگان بین 20 تا25 درصد.»

"كاظم علمی" مسوول پخش كتاب «گسترش» است. او میزان فروش امسال خود را دارای رشدی 10درصدی می‌داند، می‌گوید:«اگرچه از نظر فروش رشد داشته‌ایم، اما از نظرتعداد كتاب كاهش داشته‌ایم.گسترش در همه زمینه فعالیت دارد اما 80 درصد فعالیت آنها به پخش كتاب‌های ادبیات،علوم انسانی و روانشناسی مربوط می‌شود.»
علمی باتایید این مطلب كه درعرصه ادبیات رمان فروش بیشتری دارد، مبلغ قرار داد با ناشران را 35 تا 38 درصد عنوان می‌كند.